De onderwijsinstelling bepaalt hoeveel impact de aanpassing heeft op de bestaande structuur en processen.
Bijvoorbeeld: Het aanpassen van een lesrooster voor één vak -om tegemoet te komen aan een student die door een medische behandeling het vak anders niet kan bijwonen- kan al dan niet redelijk worden bevonden indien de studentencapaciteit en lokalenverdeling dit toelaat.
De instelling houdt rekening met hoe vaak de aanpassing nodig zal zijn en hoe lang men de aanpassing nodig zal hebben.
Bijvoorbeeld: Als een student slechts tijdelijk een aangepaste leeromgeving nodig heeft (bijvoorbeeld na een operatie), kan dit een minder zware impact hebben dan wanneer de aanpassing op lange termijn vereist is.
Een redelijke aanpassing moet de levenskwaliteit van de student met een beperking verbeteren, zodat die op een gelijkwaardig niveau kunnen deelnemen aan het onderwijs.
Bijvoorbeeld: Het verstrekken van gebarentaalondersteuning voor een dove student kan het verschil maken tussen deelname aan het lesprogramma of uitsluiting.
De aanpassing moet worden beoordeeld op de effecten op de bredere leeromgeving, inclusief de impact op andere studenten en personeel. Bijvoorbeeld: Het toegang bieden van een assistentiehond en/of therapiedier kan beschouwd worden als een redelijke aanpassing. Medestudenten en/of docenten kunnen hier echter angstig of allergisch voor zijn. Facts & figures, aandachtspunten en tips hierover vind je hier .
Als er een andere, minder ingrijpende manier is om de aanpassing te implementeren die dezelfde resultaten oplevert, kan dit als redelijker worden beschouwd. Bijvoorbeeld: In plaats van speciaal aangepaste software te voorzien voor een student met dyslexie, zou er automatisch als standaardoplossing kunnen gezorgd worden voor toegankelijke en digitale lesmaterialen.
Men bekijkt de kosten in verhouding tot het beschikbare budget en de algehele financiële haalbaarheid.
De onderwijsinstelling beoordeelt daarnaast of de kosten van de aanpassing in verhouding staan tot de voordelen voor de student.
Bijvoorbeeld: Een instelling kan kiezen om een duur speciaal hulpmiddel aan te schaffen, maar als er een goedkopere, even effectieve optie is, kan dit als redelijker worden beschouwd.
Wanneer er financiële steun of subsidies beschikbaar zijn (bijvoorbeeld van de overheid of andere instellingen), kan dit de kosten verlichten.
Bijvoorbeeld: Een student met een visuele beperking kan mogelijk aanspraak maken op een subsidie voor de aanschaf van software die tekst kan voorlezen.
De onderwijsinstelling moet voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor redelijke aanpassingen, zoals vastgelegd in de wetgeving rond gelijke kansen voor studenten met een handicap.
Bijvoorbeeld: Wanneer een schoolgebouw niet voldoet aan de minimale toegankelijkheidsnormen zoals wettelijk voorgeschreven, moet de instelling dit aanpassen – ook indien dit extra investeringen vergt.
Bronnen
Verenigde Naties. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf
Vlaamse Regering (z.d.). Codex Hoger Onderwijs – Artikel II.276: Redelijke aanpassingen voor studenten met een functiebeperking. Vlaamse overheid. Geraadpleegd op 3 juni 2025, van https://codex.vlaanderen.be/portals/codex/documenten/1021259.html
Nee, een formele diagnose of officiële erkenning van een functiebeperking is geen algemene wettelijke voorwaarde voor het recht op redelijke aanpassingen. Een instelling mag wel relevante informatie vragen om te kunnen beoordelen of er sprake is van een functiebeperking en welke aanpassingen nodig zijn.
Achtergrond
Zowel het Vlaamse Gelijkekansendecreet als de Codex Hoger Onderwijs koppelen het recht op redelijke aanpassingen niet aan een bepaalde diagnose of een bepaald attest. De Codex definieert studenten met een functiebeperking als studenten met langdurige fysieke, mentale of zintuiglijke beperkingen die hen, in wisselwerking met diverse drempels, kunnen beletten om volledig, effectief en op voet van gelijkheid met andere studenten te participeren aan het hoger onderwijs.
In lijn met het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap staat ook in het Vlaamse wettelijke kader niet alleen de beperking zelf centraal, maar de wisselwerking met de drempels die de student ondervindt. Een advies of attest van een arts, specialist of multidisciplinair team kan nuttig zijn om de functiebeperking, drempels en ondersteuningsnoden te verduidelijken, maar een specifiek diagnoseattest is niet als algemene wettelijke voorwaarde vastgelegd.
Instellingen moeten bovendien rekening houden met de privacywetgeving. Medische informatie en andere gegevens over iemands gezondheid zijn bijzondere categorieën van persoonsgegevens. Het beginsel van minimale gegevensverwerking houdt in dat persoonsgegevens toereikend, relevant en beperkt moeten zijn tot wat noodzakelijk is voor het beoogde doel. In deze context betekent dit dat een instelling alleen gegevens mag verwerken die noodzakelijk zijn om de aanvraag te kunnen beoordelen.
Bronnen
Verenigde Naties. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf
Vlaamse Regering (z.d.). Codex Hoger Onderwijs – Artikel II.276: Redelijke aanpassingen voor studenten met een functiebeperking. Vlaamse overheid.
Vlaamse Regering (2008). Decreet houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid. Decreet houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid
Ja, maar niet onbeperkt. Een instelling heeft ruimte om een eigen aanvraag- en erkenningsprocedure vast te leggen en om te bepalen welke documentatie zij daarbij gebruikt.
Begripsverduidelijking
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen registratie en redelijke aanpassingen, en tussen de doeleinden waarvoor een attest of ander bewijsstuk wordt gevraagd.
Een attest kan worden gebruikt om een functiebeperking te documenteren met het oog op registratie of de toekenning van een intern statuut. Een registratie bevestigt dat een student volgens de gehanteerde registratieprocedure tot een bepaalde doelgroep behoort. Een instelling kan zelf bijzondere statuten invoeren en de voorwaarden en modaliteiten voor de toekenning ervan vastleggen.
De registratie of toekenning van een intern statuut en de beoordeling van een aanvraag voor redelijke aanpassingen zijn echter niet hetzelfde. De concrete redelijke aanpassingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld op basis van de functiebeperking, de drempels die de student ondervindt, de gevraagde aanpassing en de specifieke onderwijscontext.
Achtergrond
Registratie van studenten met een functiebeperking
De VLOR-registratieprocedure biedt instellingen een gemeenschappelijk kader om studenten met een functiebeperking op een eenvormige en transparante manier te registreren. Binnen die procedure kunnen verschillende vormen van documentatie worden gebruikt, waaronder documenten van erkende overheden en diensten, bestaande medische documentatie en, wanneer dergelijke documentatie ontbreekt, de VLOR-attesteringsbundel.
De VLOR-registratie is geen decretale verplichting. Ze is in de eerste plaats bedoeld om studenten met een functiebeperking op een uniforme manier te registreren. De registratie kan daarnaast het proces rond redelijke aanpassingen ondersteunen en levert beleidsinformatie op over de instroom, doorstroom en uitstroom van studenten met een functiebeperking.
Een registratie als student met een functiebeperking of de toekenning van een bijzonder statuut betekent niet automatisch dat een student recht heeft op elke gevraagde redelijke aanpassing. De concrete aanpassingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Het ontbreken van een VLOR-registratie of intern bijzonder statuut volstaat op zichzelf niet om te besluiten dat een student geen recht heeft op redelijke aanpassingen
Procedures voor het aanvragen van redelijke aanpassingen
De Codex Hoger Onderwijs verplicht iedere instelling om in het onderwijsreglement vast te leggen welke procedure studenten met een functiebeperking moeten volgen om redelijke aanpassingen aan te vragen en hoe zij intern beroep kunnen aantekenen tegen een weigering.
De instelling kan bijvoorbeeld vastleggen:
Deze procedure mag het wettelijke recht op redelijke aanpassingen niet beperken.
Bronnen
Vlaamse Regering (z.d.). Codex Hoger Onderwijs – Artikel II.276: Redelijke aanpassingen voor studenten met een functiebeperking. Vlaamse overheid.
VLOR (z.d.). Registratie van kansengroepen in het hoger onderwijs. Registratie van kansengroepen in het hoger onderwijs | Vlor
Nee, instellingen zijn niet wettelijk verplicht om een apart examenlokaal aan te bieden, zolang er gelijkwaardige alternatieven beschikbaar zijn die hetzelfde doel bereiken (zoals oordoppen, concentratieschermen of vrije plaatskeuze). Het aanbieden van een apart examenlokaal is één mogelijke redelijke aanpassing, maar geen wettelijke verplichting.
Belangrijke voorwaarden:
Conclusie:
Instellingen mogen kiezen voor organisatorisch haalbare oplossingen, zolang deze tegemoetkomen aan de ondersteuningsnood van de student en voldoen aan de principes van redelijke aanpassingen.
Ja.
Als de uitstap deel uitmaakt van het curriculum, dan geldt het principe van redelijke aanpassingen zoals opgenomen in Art. II.276 van de Codex Hoger Onderwijs.
Dat betekent dat de onderwijsinstelling de verantwoordelijkheid draagt om ervoor te zorgen dat studenten met een functiebeperking op gelijke voet kunnen deelnemen.
Redelijke aanpassingen voor meerdaagse uitstappen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op:
Opgelet. Als de aanpassing essentieel is voor gelijke toegang tot het onderwijsaanbod, dan mag hiervoor geen extra kost aangerekend worden aan de student.
Bron
Vlaamse Overheid. (z.d.). Codex Hoger Onderwijs – Artikel II.276: Redelijke aanpassingen. Geraadpleegd op 2 juni 2025, van https://codex.vlaanderen.be/portals/codex/documenten/1021259.html
Soorten individueel studietrajecten (IST)
Bij het bepalen van de aard en omvang van ondersteuning is het allereerst belangrijk om een onderscheid te maken tussen studenten die een officieel inschrijvingstraject doorlopen in functie van een examen- of diplomacontract, en studenten die niet voldoen aan de diplomavoorwaarden en/of niet geslaagd zijn voor het toelatingsonderzoek, maar toch wensen in te stromen om een vak of module te volgen.
Voor beide groepen is het belangrijk vooraf duidelijke afspraken te maken over de verwachtingen, de mogelijke beperkingen binnen het traject, en welke ondersteuning realistisch geboden kan worden. We adviseren om het gesprek aan te gaan op basis van het needs assessment en in lijn met de richtlijnen uit de eerder opgestelde FAQ rond redelijke aanpassingen. Dit helpt om tot heldere afspraken te komen over haalbaarheid, wederzijdse verantwoordelijkheden en grenzen van redelijke ondersteuning binnen het IST (individueel studietraject).
Verantwoordelijkheid na inschrijving
Toegankelijkheid en volwaardige deelname aan alle onderwijsleeractiviteiten binnen het aanbod waarvoor de student is ingeschreven vallen onder de verantwoordelijkheid van de instelling.
De instelling richt deze zelf in of kan hiervoor externe hulp inkopen bij bijvoorbeeld bij een leersteuncentrum.
Het is niet de bedoeling dat studenten hun persoonsvolgend budget (PVB) inzetten voor ondersteuning die de instelling hoort te bieden.
Alleen wanneer de ondersteuning buiten de reguliere onderwijstijd valt of buiten het reguliere ondersteuningsaanbod zoals bijvoorbeeld noodzakelijk verzorgingstaken, kan het gebruik van PVB overwogen worden.
Voor meer informatie en specifieke richtlijnen kunt u terecht op de website van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).
Conclusie:
Bij het inrichten van ondersteuning en begeleiding vanuit de instelling, worden zowel de ondersteuningsnood van de student als de draagkracht van de instelling in rekening worden gebracht.
Het is belangrijk dat dit helder wordt besproken en transparant vastgelegd binnen het IST-traject, zodat de student weet waarop hij/zij kan rekenen om in te schatten hoe realistisch en haalbaar de studie zal zijn.
Bronnen
Vlaamse Overheid. (z.d.). Studeren met een functiebeperking in het hoger onderwijs. Geraadpleegd op 2 juni 2025, van https://www.vlaanderen.be/onderwijs-en-vorming/ondersteuning-en-begeleiding-voor-leerlingen-cursisten-en-studenten/hoger-onderwijs/studeren-met-een-functiebeperking-in-het-hoger-onderwijs
Vlaamse Overheid. (z.d.). Het persoonsvolgend budget voor personen met een handicap (PVB). Geraadpleegd op 2 juni 2025, van https://www.vlaanderen.be/het-persoonsvolgend-budget-voor-personen-met-een-handicap-pvb
Wetgevend kader
Er is geen specifieke wet die voor alle instellingen exact vastlegt hoe lang attesten (zoals doktersattesten, attesten van psychologen, diagnosen, enz.) in het kader van studentenbegeleiding bewaard mogen of moeten worden. Wel gelden de algemene principes van de GDPR (AVG) en de aanbevelingen van privacy-toezichthouders (zoals de Gegevensbeschermingsautoriteit, GBA).
Wanneer we de tekst ‘implicaties kwaliteitswet en ELP voor begeleidingsdiensten’ erbij nemen geldt het volgende:
De attesten of (info) mogen 'niet langer dan noodzakelijk' worden bewaard. Dit betekent dat de gegevens dus verwijderd moeten worden zodra hun doel is bereikt.
Concreet betekent dit dat ze slechts bewaard mogen worden zolang de begeleiding loopt of zolang ze relevant zijn voor het ondersteunen van de student.
Er wordt aangeraden om een concrete bewaartermijn te definiëren in het privacy-beleid van de begeleidingsdienst (bijvoorbeeld: verwijderen na x jaar na het stopzetten van de begeleiding.
Digitale opslag
Conclusie
SIHO raadt aan om een interne richtlijn op te stellen waarin staat dat attesten bij het beëindigen van de begeleiding worden vernietigd, tenzij er een legitieme reden is om ze langer te bewaren.
De bewaartermijn mag nooit ‘voor altijd’ zijn, zelfs niet als studenten toestemming gaven voor bewaring.
Check eventueel ook of jouw instelling een centrale richtlijn of DPO (Data Protection Officer) heeft die bewaartermijnen bepaald. Als die er niet is, is het zinvol om als dienst/studiebegeleiding zelf een voorstel te doen, bv.: Attesten worden maximaal 1 jaar na uitschrijving van de student bewaard, tenzij ze nodig zijn voor gerechtvaardigde administratieve of juridische doeleinden.
Bronnen:
https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/
https://www.siho.be/nl/publicaties-en-e-learning/kwaliteitswet-en-eerstelijns-psychologische-zorg