Redelijke aanpassingen zijn concrete maatregelen van materiële of immateriële aard, die de beperkende invloed van een onaangepaste omgeving op de participatie van een persoon met een functiebeperking neutraliseren, die niet disproportioneel zijn, en geen afbreuk doen aan de mogelijkheid om de essentiële leerresultaten van de opleiding te bereiken.
Ze worden individueel toegekend en afgestemd op de noden van de student en de onderwijscontext.
Studenten met een functiebeperking kunnen drempels ervaren bij onderwijs, evaluatie, stage of andere activiteiten in het hoger onderwijs. Redelijke aanpassingen helpen om die drempels weg te nemen en maken gelijkwaardige participatie mogelijk. Het recht op redelijke aanpassingen is verankerd in de Codex Hoger Onderwijs.
Een redelijke aanpassing:
• helpt een concrete drempel weg te nemen
• wordt afgestemd op de individuele situatie
• vormt geen disproportionele belasting voor de instelling
• doet geen afbreuk aan de essentiële leerresultaten of andere doelstellingen van de opleiding
De Codex Hoger Onderwijs (Artikel II.276, §3) bepaalt dat studenten met een functiebeperking recht hebben op redelijke aanpassingen (nl. redelijke aanpassingsplicht).
De Codex Hoger Onderwijs omschrijft studenten met een functiebeperking als studenten met langdurige fysieke, mentale of zintuiglijke beperkingen die, in wisselwerking met drempels, belemmerd kunnen worden om volledig, effectief en op voet van gelijkheid met andere studenten te participeren aan het hoger onderwijs.
Het vertrekpunt is daarom niet alleen de functiebeperking zelf, maar vooral de drempels die een student in een bepaalde onderwijscontext ervaart.
Elke situatie is anders. Een bepaalde functiebeperking leidt niet automatisch tot één specifieke aanpassing.
Daarom wordt samen met de student bekeken:
• welke drempels de student ervaart;
• welke ondersteuning nodig is;
• welke opleidingsvereisten en leerresultaten moeten worden bereikt;
• welke aanpassing de drempel doeltreffend kan verminderen of wegnemen.
Voorbeelden van redelijke aanpassingen zijn compenserende software, extra tijd bij een examen, spreiding van examens of een alternatieve opdracht. Welke maatregel passend is, wordt steeds individueel bepaald.
Een gevraagde aanpassing wordt beoordeeld binnen de concrete context.
Volgens de Codex Hoger Onderwijs is een aanpassing redelijk wanneer ze geen disproportionele belasting vormt voor de instelling.
Een aanpassing mag daarnaast geen afbreuk doen aan de mogelijkheid om de domeinspecifieke leerresultaten of andere doelstellingen van het opleidingsprogramma te bereiken.
De leerresultaten blijven dus behouden. De redelijke aanpassing verandert de weg waarlangs een student kan participeren of aantonen wat die kent en kan, niet wat de student uiteindelijk moet bereiken.
De concrete aanvraagprocedure verschilt per hogeronderwijsinstelling.
Elke instelling moet in haar onderwijsreglement opnemen:
• hoe studenten met een functiebeperking redelijke aanpassingen kunnen aanvragen;
• hoe een aanvraag wordt behandeld;
• hoe studenten intern beroep kunnen aantekenen wanneer een gevraagde aanpassing wordt geweigerd.
Voor redelijke aanpassingen bij examens moet dit eveneens in het examenreglement worden opgenomen.
Studenten nemen hiervoor contact op met het aanspreekpunt voor studenten met een functiebeperking of de bevoegde dienst binnen hun hogeschool of universiteit.
Ja. Een gevraagde aanpassing kan worden geweigerd wanneer ze disproportioneel is of wanneer ze afbreuk doet aan de mogelijkheid om de essentiële leerresultaten of andere doelstellingen van het opleidingsprogramma te bereiken.
Een weigering moet gemotiveerd worden. Wanneer een gevraagde aanpassing niet kan worden toegekend, wordt nagegaan of een passend alternatief mogelijk is.
Is een student het niet eens met de beslissing? Dan kan die gebruikmaken van de interne beroepsprocedure van de instelling. De Codex bepaalt dat deze procedure moet leiden tot een gemotiveerde beslissing en behandeld moet worden door personen die onafhankelijk zijn van de oorspronkelijke beslissing.
Bij mogelijke discriminatie kan een student ook terecht bij het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI).
Redelijke aanpassingen en inclusieve maatregelen vullen elkaar aan.
Inclusieve maatregelen zijn vaak voorkomende redelijke aanpassingen die op systeemniveau toegankelijk worden gemaakt voor alle studenten, zonder dat zij daarvoor een bijzonder statuut moeten aanvragen.
Redelijke aanpassingen worden individueel toegekend aan studenten met een functiebeperking wanneer zij specifieke drempels blijven ervaren.
Inclusieve maatregelen vervangen het recht op redelijke aanpassingen dus niet.
In deze leidraad kan je meer informatie vinden over het gangbare ondersteuningsmodel in hogeronderwijsinstellingen.
Wil je je verder verdiepen inclusief hoger onderwijs, kijk dan ook eens op deze SIHO-pagina's:
Heb je binnen je instelling vragen over redelijke aanpassingen of wil je beleid en praktijk verder ontwikkelen? SIHO ondersteunt hogeronderwijsinstellingen via advies, coaching en vorming.
Neem contact op via info@siho.be