Mentaal welzijn

Mentaal welzijn is een basisvoorwaarde om te kunnen studeren, deelnemen en volhouden in het hoger onderwijs

Wanneer stress, angst of andere emotionele problemen toenemen, stijgen drempels voor concentratie, motivatie, planning, sociale participatie en het zoeken van hulp.

Daarom is mentaal welzijn onlosmakelijk verbonden met inclusief hoger onderwijs.

Wie drempels wil verlagen, moet ook welzijn en veerkracht versterken.


Basisprincipes

  • Werk vanuit een public mental health-perspectief

    Zet tegelijk in op brede preventie voor alle studenten, gerichte versterking voor wie extra risico loopt, en passende ondersteuning wanneer problemen zwaarder worden.

  • Anonieme, toegankelijke en evidence-based tools verlagen drempels

    Bied ondersteuning aan die studenten zelfstandig kunnen gebruiken, op hun tempo en zonder extra stapels administratie.

  • Een inclusieve context maakt signalen sneller zichtbaar en normaliseert het zoeken van hulp

    Investeer in herkenning en bespreekbaarheid, niet alleen in doorverwijzing.

  • Proactief in plaats van reactief

    Werk aan een context die problemen helpt voorkomen, signalen sneller zichtbaar maakt en hulp zoeken normaliseert. Zie dit als een gedeelde verantwoordelijkheid van onderwijsprofessionals, diensten en peers.


Eerstelijnspsychologische zorg

Implicaties van de Kwaliteitswet

Eerstelijnspsychologische zorg speelt een belangrijke rol in het ondersteunen van het mentaal welzijn van studenten. Binnen het hoger onderwijs biedt deze zorg laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning. Eerstelijnspsychologen werken daarbij aanvullend op studentenbegeleiding en andere welzijnsdiensten binnen de instelling, en vormen waar nodig een brug naar meer gespecialiseerde zorg.

De inzet van klinisch psychologen en orthopedagogen binnen hogeronderwijsinstellingen roept ook vragen op over het juridisch en organisatorisch kader waarbinnen zij werken. Het onderstaande document verduidelijkt welke gevolgen de Kwaliteitswet en de hervormingen van de eerstelijnspsychologische zorg hebben voor de praktijk van hogescholen en universiteiten.

Implicaties van de kwaliteitswet en hervormingen binnen de psychologische zorg

Eerstelijnspsychologische zorg en internationale studenten

Internationale studenten ondervinden vaak specifieke uitdagingen op vlak van mentaal welzijn. Denk bijvoorbeeld aan stress en angst die gepaard kunnen gaan met het leren navigeren in een nieuwe cultuur, nieuwe vriendschappen en netwerken uitbouwen, studeren in een andere taal, onbekende en vaak impliciete verwachtingen in hogeronderwijsinstellingen of onzekerheid omtrent visum, onderdak of financiële middelen. Onderstaande fiches bieden een overzicht van hoe internationale studenten gebruik kunnen maken van eerstelijnspsychologische zorg binnen de hogeschool of universiteit.


Ondersteunende materialen

Eindrapport mentaal welzijn SIHO 2021

In dit rapport ontdek je hoe de acties van SIHO het mentaal welzijn van studenten versterken, van beleidskader tot concrete acties. Je krijgt inzicht in samenwerking tussen instellingen, de ontwikkeling van MoodSpace en aanbevelingen om een duurzaam en evidence-based welzijnsbeleid uit te bouwen. In de regiorapporten kan je een analyse vinden van het bestaande aanbod, de noden van studenten en concrete aanknopingspunten per streek om regionale samenwerking en ondersteuning verder te versterken.

Rapport Welzijnsmonitor 2022–2023

Dit rapport toont een overzicht van het mentaal welzijn, de veerkracht en motivatie van studenten in Vlaanderen en Brussel . Je krijgt zowel inzicht in de belangrijkste onderzoeksresultaten als in de beleidsimplicaties en actiepunten om het studentenwelzijn gericht te verbeteren.

Samen Zorgzaam. Poortwachterstraining

Een poortwachtertraining leert je signalen van psychische kwetsbaarheid herkennen, er gepast op reageren en studenten gericht doorverwijzen naar hulp. Je ontdekt hoe de training is opgebouwd, welke effecten ze heeft en hoe je ze duurzaam kan implementeren binnen een bredere ‘community of caring’. In het rapport lees je hoe poortwachtertrainingen bijdragen aan een zorgzame leeromgeving in het hoger onderwijs.


MoodSpace

MoodSpace is een laagdrempelig platform dat studenten ondersteunt in hun mentaal welzijn. Op de website vinden ze betrouwbare informatie, praktische tips, zelftests en zelfhulpmodules. Daarnaast kunnen ze er ervaringen van medestudenten lezen en bekijken, en duidelijke wegwijzers naar hulp vinden.

Als medewerker kan je MoodSpace inzetten in je begeleiding. Je kan studenten naar het platform doorverwijzen, samen onderdelen verkennen of MoodSpace gebruiken als vertrekpunt voor gesprekken over welzijn. Zo vormt het platform een toegankelijk en onderbouwd hulpmiddel binnen een bredere zorgzame leeromgeving.

Neem zeker een kijkje op: MoodSpace


Advies, coaching en vorming?

SIHO biedt hogeronderwijsinstellingen ondersteuning bij implementatie van inclusief onderwijs. Dat doen we via vormingen, advies- en coachingsgesprekken. Heb je vragen of wil je meer info, contacteer ons via info@siho.be