Inclusieve maatregelen

Steeds meer studenten met verschillende achtergronden, kenmerken en ondersteuningsnoden vinden hun weg naar het hoger onderwijs. Een inclusieve leeromgeving houdt van bij het ontwerp van onderwijs en evaluatie rekening met die diversiteit.

Inclusieve maatregelen helpen om drempels vooraf weg te nemen. Het zijn maatregelen die voor alle studenten beschikbaar zijn, zonder dat zij daarvoor een bijzonder statuut of individuele aanpassing moeten aanvragen.

Wat zijn inclusieve maatregelen?

Inclusieve maatregelen zijn vaak voorkomende redelijke aanpassingen die toegankelijk zijn voor àlle studenten zonder dat zij hiervoor een bijzonder statuut moeten aanvragen.

Inclusieve maatregelen:

  • sluiten aan op de principes van universeel ontwerp;
  • verminderen de nood aan individuele aanpassingen;
  • raken niet aan de opleidingsvereisten en de validiteit en betrouwbaarheid van evaluaties;
  • zijn geen one-size-fits-all gegeven en heffen de redelijke aanpassingsplicht niet op.

Waarom inzetten op inclusieve maatregelen?

Inclusieve maatregelen verschuiven de focus van reageren op individuele ondersteuningsnoden naar het vooraf toegankelijker maken van onderwijs.

Dat biedt verschillende kansen:

  • drempels worden voor meer studenten vermeden;
  • studenten hoeven minder vaak individuele ondersteuning aan te vragen;
  • lesgevers en begeleiders krijgen minder ad hoc vragen;
  • ondersteuning wordt minder afhankelijk van een label, diagnose of statuut;
  • onderwijs en evaluatie worden toegankelijker voor de volledige studentengroep;
  • instellingen bouwen structureel aan inclusief en kwaliteitsvol onderwijs.

Voordelen van inclusieve maatregelen

  • Inclusieve maatregelen bevorderen een inclusieve leeromgeving en het leerproces van studenten.
  • Inclusieve maatregelen dragen bij tot een inclusieve cultuur en verhogen de sense of beloning.
  • Inclusieve maatregelen bevorderen de gelijke behandeling van studenten.
  • Inclusieve maatregelen bieden meer ruimte voor het begeleiden van complexe zorgnoden.
  • Inclusieve maatregelen optimaliseren de kwaliteit van het onderwijs- en toetsbeleid.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Inclusieve maatregelen kunnen betrekking hebben op onderwijs en evaluatie. Ze worden zo georganiseerd dat ze voor alle studenten toegankelijk zijn.

Bij onderwijs kan het bijvoorbeeld gaan om:

  • toegang tot lesopnames;
  • presentaties beschikbaar maken voor de start van de les;
  • toegang tot digitaal studiemateriaal.

Bij evaluatie kan het bijvoorbeeld gaan om:

  • ruime evaluatietijd;
  • het gebruik van oordoppen of een hoofdtelefoon;
  • duidelijke informatie over opdrachten en evaluaties op één plaats;
  • het gebruik van digitaal of papieren kladpapier.

De keuze voor een inclusieve maatregel gebeurt altijd bewust. Een maatregel mag geen afbreuk doen aan de leerresultaten, de betrouwbaarheid of de validiteit van een evaluatie.

Van beleid naar praktijk

Inclusieve maatregelen vragen om een doordachte aanpak. De leidraad Inclusieve onderwijs- en evaluatiemaatregelen: van beleid naar praktijk biedt achtergrond, handvatten en praktische ondersteuning om inclusieve maatregelen te ontwikkelen, implementeren en evalueren.

Leidraad inclusieve onderwijs- en evaluatiemaatregelen

Ondersteunende fiches

Praktische fiches

Wil je inclusieve maatregelen concreet toepassen of evalueren? Deze fiches bieden praktische ondersteuning:

Wil je weten welke inclusieve maatregelen je concreet kan inzetten in onderwijs en evaluatie? Deze fiche bundelt verschillende maatregelen en licht per maatregel toe waarom ze relevant kan zijn, welke aandachtspunten belangrijk zijn en hoe je ze doordacht kan toepassen.

Fiche: Inclusieve onderwijs- en evaluatiemaatregelen

Wil je nagaan of inclusieve maatregelen in de praktijk ook het gewenste effect hebben? Deze fiche helpt je om maatregelen systematisch te evalueren, ervaringen van studenten en medewerkers mee te nemen en zicht te krijgen op mogelijke verbeterpunten.

Fiche: Evaluatie inclusieve maatregelen

Wanneer studenten toegang krijgen tot presentaties, digitaal studiemateriaal of lesopnames, blijft actief verwerken van de leerstof belangrijk. Wil je studenten ondersteunen om actiever en doelgerichter met lesinhouden om te gaan? Deze fiche geeft inzicht in het belang van noteren en reikt concrete strategieën aan die studenten kunnen helpen om informatie beter te verwerken en te gebruiken tijdens het studeren.

Fiche: Slim noteren: tips voor studenten

Symposium inclusieve maatregelen

De leidraad werd op 15 oktober 2024 voorgesteld op het symposium 'Inclusieve maatregelen van beleid naar praktijk'.

Studenten aan het woord

Video

Meer weten?

Wil je je verder verdiepen inclusief hoger onderwijs, kijk dan ook eens op deze SIHO-pagina's:

Advies, coaching en vorming

Wil je binnen je instelling inclusieve maatregelen invoeren, evalueren of verder ontwikkelen? SIHO ondersteunt hogeronderwijsinstellingen via advies, coaching en vorming.

Neem contact op via info@siho.be.