AI als hefboom en uitdaging voor inclusief hoger onderwijs

Op deze pagina vind je een praktisch overzicht van materialen die je helpen om AI op een inclusieve en toegankelijke manier in te zetten in het hoger onderwijs. Studenten en medewerkers gebruiken AI steeds vaker, waardoor AI mee bepaalt hoe we studeren, leren, lesgeven, evalueren en begeleiden.

AI kan drempels verlagen via functies zoals ondertiteling, vertaling, vereenvoudiging van teksten en ondersteuning bij structuur, studieplanning en academisch schrijven, maar AI kan ook bestaande ongelijkheden versterken. In de leidraad en video kan je het algemene kader en basisbegrippen vinden. De video fungeert bovendien als toolbox, met tal van voorbeelden om AI te gebruiken om inclusie en toegankelijkheid te verhogen. De rolgerichte fiches bieden concrete handvatten voor beleid, lespraktijk, begeleiding en vorming rond AI en inclusie.

AI kan drempels verlagen, maar inclusie is geen automatisch gevolg van AI-gebruik. Dat vraagt bewuste keuzes, duidelijke afspraken en aandacht voor gelijke toegang, toegankelijkheid, privacy en kwaliteit.

AI kan inclusie versterken door

• Toegankelijkheid van lesinhoud te verhogen met ingebouwde functies zoals tekst naar spraak, spraak naar tekst, live ondertiteling en realtime vertaling
• Taal en begrip te ondersteunen door instructies en complexe academische teksten te laten herformuleren, vereenvoudigen of samenvatten, waardoor taal en cognitieve drempels dalen zonder de inhoudelijke eisen te verlagen.
• Studeren en studeerbaarheid te versterken met hulp bij structuur, planning en taakopdeling
• Participatie te vergroten door studenten te wijzen op aanwezige lees, focus en personalisatiefuncties in tools die ze al gebruiken
• Formatieve ondersteuning en differentiatie haalbaar te maken, bijvoorbeeld door oefen- en examenvragen te variëren op hetzelfde leerdoel, vragen te screenen op onnodige talige complexiteit, formatieve quizzen te genereren of voorbeeldantwoorden op kwaliteitsniveaus te maken.

Aandachtspunten en uitdagingen

• Ongelijke toegang tot kwaliteitsvolle tools en premium functies kan leiden tot kwaliteitsverschillen in output en studeerbaarheid.
• Verschillen in AI geletterdheid en vertrouwen: indien begeleiding en professionalisering uitblijven haalt wie al sterker staat meer voordeel uit AI-gebruik.
• Toegankelijkheidsdrempels: tools zijn niet altijd compatibel met hulpmiddelen zoals schermlezers of spraaksoftware, of volgen universeel ontwerp onvoldoende, waardoor studenten met functionele beperkingen net uitgesloten kunnen worden.
• Privacy en datagebruik: risico’s ontstaan wanneer studenten of medewerkers niet goed weten welke data ze wel of niet mogen invoeren, of wanneer gratis tools met onduidelijke datapraktijken vaker gebruikt worden. Privacy wordt dan ook een inclusievraagstuk.
• Oneerlijke interpretaties en besluitvorming: zonder transparante procedures kunnen afwijkende taal, leer of gedragspatronen verkeerd geïnterpreteerd worden, met impact op beslissingen. Dit vraagt toetsing, biastesten en een duidelijk pad voor herziening en betwisting.

Leidraad

Wordt binnenkort toegevoegd